Hedef marjım için fiyatım ve alış maliyetim ne olmalı?
Güncellendi:
Hedef marj tek bir denklemdir ve iki yönde çözülür. Alış maliyeti belliyse hedef gereken satış fiyatını verir; satış fiyatı belliyse aynı hedef ödenebilecek en yüksek alış maliyetini verir. Denklem şudur: katkı = KDV hariç satış − komisyon − kargo − ambalaj − ürün maliyeti; bilinmeyen olarak hangisi bırakılırsa o çözülür.
Formül
Katkı = (Satış fiyatı ÷ 1,20) − (Komisyon ÷ 1,20) − Kargo − Ambalaj − Ürün maliyeti
Katkı marjı = Katkı ÷ (Satış fiyatı ÷ 1,20)
Fiyat başına kalan pay = (1 ÷ 1,20) − (Komisyon oranı ÷ 1,20)
Fiyat yönü (katkı marjı hedefinde) — Gereken satış fiyatı = Fiyattan bağımsız giderler ÷ (Fiyat başına kalan pay − Hedef marj ÷ 1,20)
Maliyet yönü (katkı marjı hedefinde) — En yüksek alış maliyeti = Maliyet sıfırken kalan katkı − (Hedef marj × Net satış)
1,20 KDV oranından gelir; örnekte hem ürün hem komisyon KDV’si %20 alındı. Komisyon KDV dahil fiyattan kesilir ama katkı KDV hariç düzlemde ölçülür; bu yüzden komisyon bir kez daha 1,20’ye bölünür. Kargo paket başına bir kez sayılır. E-ticaret stopajı katkıdan düşülmez: nakit tarafında ayrı izlenir, yalnız nakit hedeflerinde denkleme girer.
Örnek hesap: hedeften fiyata
Aşağıdaki rakamlar temsilidir, gerçek bir satıcının verisi değildir ve hesabın nasıl yapıldığını göstermek için seçilmiş sayılardır. Ürün alış maliyeti 120,00 ₺, ambalaj 8,00 ₺, kargo 96,00 ₺ (KDV hariç), komisyon %20, KDV %20, satış başına reklam 20,00 ₺. Hedef: %30 katkı marjı.
Fiyattan bağımsız giderler 120,00 + 8,00 + 96,00 = 224,00 ₺. Fiyat başına kalan pay (1 ÷ 1,20) − (0,20 ÷ 1,20) = 0,666667. Payda 0,666667 − (0,30 ÷ 1,20) = 0,416667. Gereken fiyat 224,00 ÷ 0,416667 = 537,60 ₺.
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Satış fiyatı (KDV dahil) | 537,60 ₺ |
| KDV hariç satış (537,60 ÷ 1,20) | 448,00 ₺ |
| Komisyon %20 — 107,52 ₺ kesilir, KDV hariç karşılığı | −89,60 ₺ |
| Kargo (KDV hariç) | −96,00 ₺ |
| Ambalaj maliyeti | −8,00 ₺ |
| Ürün alış maliyeti | −120,00 ₺ |
| Katkı | 134,40 ₺ |
| Katkı marjı (134,40 ÷ 448,00) | %30,0 |
| Satış başına reklam gideri | −20,00 ₺ |
| Reklam sonrası katkı | 114,40 ₺ |
| E-ticaret stopajı (448,00 × %1) | −4,48 ₺ |
| Nakit katkı | 109,92 ₺ |
Hedefin hangi satırda ölçüldüğü kritiktir: %30 hedefi katkı satırında tutuyor; reklam ve stopaj düşülünce aynı fiyatta nakit katkı marjı %24,5 kalıyor.
Formülün ilk satırındaki “satış tutarı” brüt satır tutarı değildir: satıcının kazandığı tutar, brütten yalnız satıcı indirimi düşülerek bulunur; Trendyol’un kendi karşıladığı indirim satıcının kazancını azaltmaz. 600 ₺ brüt satırdan 60 ₺ satıcı indirimi düşülür, satıcıya 540 ₺ yazılır; müşteri o sırada 490 ₺ öder. Hedef müşterinin ödediği tutardan çözülürse marj olduğundan düşük görünür.
Kendi rakamınızla nasıl kurulur
- Hedefi seçin Katkı marjı, maliyet üzeri kâr ve satış başına nakit farklı sorulardır.
- Fiyattan bağımsız giderler toplanır Ürün maliyeti, ambalaj, kargo ve varsa platform hizmet bedeli tek bir toplamda birleşir.
- Fiyata bağlı kalem ayrılır Komisyon, KDV dahil fiyatın yüzdesidir; fiyat büyüyünce o da büyür, sabit gider gibi toplanamaz.
- Fiyat yönü çözülür Sabit gider toplamı, kalan pay ile hedefin payı arasındaki farka bölünür.
- Maliyet yönü çözülür Fiyat sabitlenip maliyet bilinmeyen yapılır: maliyet sıfırken kalan katkıdan hedefin istediği katkı çıkarılır.
- Sonuç geri konup doğrulanır Çıkan sayı hesabın başına yazılır ve marj yeniden ölçülür; kuruş yuvarlaması hedefin altına düşürüyorsa güvenli tarafa çekin: fiyatta yukarı, alış maliyetinde aşağı.
Ters yön: ödenebilecek en yüksek alış maliyeti
Tedarikçiyle pazarlık yaparken aradığınız sayı budur: Bu ürünü en fazla kaça alabilirsiniz? Örneğin ürün 549,90 ₺’ye satılıyor ve siz satıştan en az %30 katkı marjı bırakmak istiyorsunuz. Satış fiyatının KDV hariç tutarı 458,25 ₺’dir. Bu satışta KDV hariç komisyon 91,65 ₺, kargo 96,00 ₺ ve ambalaj 8,00 ₺ tutar. Ürünün alış maliyetini şimdilik 0 ₺ kabul edersek geriye 262,60 ₺ kalır.
%30 katkı marjını korumak için bu satıştan en az 137,48 ₺ kalması gerekir. Elimizde 262,60 ₺ olduğuna göre: 262,60 − 137,48 = 125,12 ₺. Yani bu ürünü en fazla 125,12 ₺’ye almalısınız. Tedarikçi 125,12 ₺’nin üzerinde bir fiyat verirse hedeflediğiniz %30 katkı marjının altına düşersiniz. Neden 125,13 ₺ değil? Çünkü maliyet yalnızca 1 kuruş arttığında bile katkı marjı %30’un çok az altına iner. Bu nedenle sistem güvenli tarafta kalır ve tavan alış fiyatını 125,12 ₺ olarak gösterir.
Bu hesabın doğruluğunu başka bir yoldan da kontrol edebiliriz. Satış fiyatını önceki örnekteki 537,60 ₺, hedef marjı yine %30 yaptığımızda maksimum alış fiyatı tam 120,00 ₺ çıkar. Bu da önceki örnekte kullandığımız ürün maliyetiyle aynıdır. Sonuçlar birbirini doğrulamıyorsa hedef marj hesabı iki yerde farklı tanımlanmış demektir.
Altı hedef türü, altı farklı cevap
“Hedef marj” tek bir şey değildir; tanım gereken fiyatı doğrudan değiştirir. Tablodaki girdiler yukarıdaki örnekle birebir aynı, değişen tek şey hedefin tanımı.
| Hedef türü | Hedef | Gereken satış fiyatı |
|---|---|---|
| Katkı marjı (satışa oranla) | %30 | 537,60 ₺ |
| Nakit katkı marjı (stopaj sonrası) | %25 | 542,22 ₺ |
| Reklam sonrası katkı marjı | %30 | 585,60 ₺ |
| Maliyet üzeri kâr (maliyete oranla) | %100 | 516,00 ₺ |
| Maliyet üzeri kâr, reklam dahil | %100 | 546,00 ₺ |
| Satış başına nakit katkı | 100,00 ₺ | 522,52 ₺ |
Fark küçük değil: kulağa aynı gelen iki “yüzde otuz” hedefi 537,60 ₺ ile 585,60 ₺ arasında ayrışıyor, çünkü biri reklamı sayıyor öteki saymıyor.
N-XPlus fiyat yönünü Marj tablosu → Kâr hedefi ekranında, iki yönü birlikte Yeni ürün ekranında hesaplar; hedef tanımının tek sahibi tek bir tablodur ve iki yön de aynı tanımı okur. Bu sayfanın sonundaki hesaplayıcı fiyat yönünü aynı motorla çözer.
Komisyon hesaba bir kez girer ve satış satırının kendi komisyon tutarından okunur. Finans ekstresindeki “Komisyon Faturası” satırları aynı komisyonun fatura düzeyindeki özetidir; ikisi toplanırsa komisyon iki kez düşülür ve hedef fiyat olduğundan yüksek çıkar. Doğrulaması basit: satış tutarından komisyon çıkarıldığında satıcı hak edişi birebir tutuyor.
Sık sorulanlar
Maliyetin üstüne hedef yüzdeyi eklesem olmaz mı?
Olmaz, çünkü komisyon fiyatın yüzdesidir: fiyat yükseldiğinde komisyon da birlikte yükselir. Örnekteki üründe 120,00 ₺ maliyetin üstüne %30 eklemek 156,00 ₺ eder; oysa %30 katkı marjı için gereken fiyat 537,60 ₺.
Katkı marjı ile nakit kâr oranı aynı şey mi?
Değil. Katkı reklam ve stopaj öncesi ölçülür; nakit katkı ikisi de düşüldükten sonra kalandır: 537,60 ₺ fiyatta katkı marjı %30 iken nakit katkı marjı %24,5. Katkının hiçbiri “net kâr” değildir: kira, personel ve genel giderler bu hesabın dışındadır ve onların da katkıdan karşılanması gerekir.
Her hedefe ulaşılabilir mi?
Hayır. Komisyon %20 ve KDV %20 iken katkı marjı hiçbir fiyatta %80 sınırını geçemez: fiyat büyüdükçe komisyon da büyüdüğü için marj o tavana yaklaşıp durur. Örnekteki üründe %79 hedefi ancak 26.879,62 ₺ ile karşılanır, %80 hedefinin çözümü yoktur. O noktada fiyat için tahmini rakam belirtilemez.
Bu hesap nerede yapılamaz
Kargo bedeli çözülemiyorsa hiçbir yön hesaplanmaz. Kargo firması tarifede tanınmıyorsa ya da desi tablonun dışındaysa doğru cevap “0 ₺ kargo” değil, “hesaplanamaz”dır; sıfır sayılan kargo hem gereken fiyatı düşük hem alış tavanını yüksek gösterir. Trendyol tarafında tarife sözleşmeye göre satıcıdan satıcıya değişir; güvenilir tek kaynak kendi kargo faturanızdır.
Maliyet üzeri hedefler, ürün maliyeti girilmeden çözülemez. “Maliyetimin %100 kadarı kâr kalsın” cümlesi maliyet bilinmeden anlamsızdır. Alış maliyetini arıyorsanız katkı marjı ya da satış başına nakit gibi maliyetten bağımsız bir hedef seçin.
Ulaşılamaz hedef sıfıra kıstırılmaz. Komisyon, kargo, ambalaj, reklam ve stopaj toplamı hedefi tek başına yutuyorsa ürün bedava alınsa bile o marj çıkmaz; “en fazla 0 ₺ ödeyin” yazmak bir sayı değil, yanlış bir sayı olurdu.
Bu bir tek satış hesabıdır. İade ve iptal etkisi ancak satır başına bir pay olarak girilirse görünür; dönemin gerçekleşen iade oranı ayrı bir hesabın konusudur.
Bu hesabı elle yapmayın
N-XPlus; sipariş, iade, komisyon, kargo ve reklam verilerinizi bir araya getirip hesabı sizin için otomatik yapar ve sonuçları Marj tablosu → Kâr hedefi · Yeni ürün ekranı üzerinde gösterir. Hesaplayamadığı bir değer varsa tahmin etmez, açıkça “hesaplanamaz” der.