Katkı marjı nedir, net kârdan farkı ne?
Güncellendi:
Katkı marjı, bir satıştan komisyon, kargo, ambalaj ve ürün maliyeti çıkarıldıktan sonra kalan tutarın satışa oranıdır. Bu hesap KDV hariç yapılır. Kira, personel ve yazılım gibi satış olmasa da devam eden sabit giderler katkı marjına dahil edilmez. Net kâr ise ürünlerin bıraktığı toplam katkıdan bu sabit giderler çıkarıldıktan sonra kalandır. Kısacası katkı ürün başına, net kâr işletme genelinde ne kaldığını gösterir.
Formül
Katkı = Net satış (KDV hariç satış tutarı) − Komisyon − Kargo − Ambalaj − Ürün maliyeti
Katkı marjı = Katkı ÷ Net satış
Hesaptaki tüm kalemler aynı şekilde ele alınmalıdır. Komisyon KDV dahil satış fiyatı üzerinden kesilir, kargo faturası da KDV dahil gelir. Katkı ise KDV hariç hesaplanır; çünkü tahsil edilen KDV satıcının kazancı değildir. Bu yüzden komisyon ve kargonun içindeki KDV ayrılarak hesaba dahil edilir.
Kalemlerin bir kısmı fiyata bağlı, bir kısmı değil. Komisyon fiyatın yüzdesidir: fiyat düşünce o da düşer. Ürün maliyeti ve ambalaj fiyattan bağımsızdır. Kargo ikisinin arasında: desiye göre belirlenir ama bazı tarifelerde fiyat bir eşiğin altına inince barem devreye girer.
Dönem toplamında sıra şudur: faturalanan satıştan onaylanmış iadeler düşülür (net ciro), üzerinden komisyon, gidiş ve dönüş kargosu, ambalaj ve ölçülen reklam çıkarılır. Kalan tutar “satıştan kalan”dır ve ürün maliyeti henüz düşülmemiştir; o da düşülünce geriye katkı kalır.
Örnek hesap
Aşağıdaki rakamlar temsilidir; her ürünün komisyon oranı, desisi ve alış maliyeti farklıdır. Satış fiyatı 840,00 ₺ (KDV dahil), KDV %20, komisyon %20, o desideki kargo tarifesi 80,00 ₺.
| Kalem | Tutar | Not |
|---|---|---|
| Satış fiyatı (KDV dahil) | 840,00 ₺ | Müşterinin ödediği |
| KDV hariç satış tutarı | 700,00 ₺ | 840,00 ÷ 1,20 — hesabın tabanı |
| Komisyon (%20) | −140,00 ₺ | 168,00 ₺ kesilir, KDV hariç karşılığı |
| Kargo | −80,00 ₺ | Desi tarifesi, KDV hariç |
| Ambalaj maliyeti | −6,00 ₺ | Koli, dolgu, etiket |
| Ürün maliyeti | −320,00 ₺ | Alış fiyatı, KDV hariç |
| Katkı | 154,00 ₺ | 700 − 140 − 80 − 6 − 320 |
| Katkı marjı | %22,0 | 154,00 ÷ 700,00 |
840,00 ₺’lik satıştan geriye 154,00 ₺ kalıyor. Satış başına 28,00 ₺ reklam harcaması düşüldüğünde reklam sonrası katkı 126,00 ₺, marjı %18,0 olur. Fiyat indiriminin sınırı da aynı tabloda: bu maliyet yapısında satış fiyatı 609,00 ₺’ye indiğinde katkı tam olarak sıfırlanır.
E-ticaret stopajı bu tablonun dışında tutulur; aşağıda ayrıca ele alınıyor.
Hesabın tabanı olan satış tutarı, brüt satırdan yalnız satıcı indiriminin düşülmesiyle bulunur; pazaryerinin kendi karşıladığı indirim satıcının kazancını azaltmaz. Ölçülen örnek: 600 ₺ brüt tutardan 60 ₺ satıcı indirimi düşülür, satıcıya 540 ₺ yazılır, müşteri 490 ₺ öder. Müşterinin ödediğini taban almak katkıyı olduğundan düşük gösterir.
Katkı marjı ile net kâr arasındaki fark
Katkı marjı, bir ürünü sattığınızda işletmeye ne kadar para bıraktığını gösterir. Net kâr ise tüm giderler çıktıktan sonra ay sonunda işletmeye ne kaldığını gösterir. Aradaki fark sabit giderlerdir.
Örneğin bir ürün ayda 250 adet satılıyor ve her satış 126,00 ₺ katkı bırakıyorsa ay boyunca toplam 31.500,00 ₺ katkı sağlar. Aylık sabit giderler 24.000,00 ₺ ise işletmeye 7.500,00 ₺ kalır.
Katkısı pozitif olan bir ürün, işletme o ay zarar etse bile her satışta sabit giderlerin bir kısmını karşılar. Katkısı negatif olan bir ürün ise ne kadar çok satarsa zararı o kadar büyütür. Çok ciro yapması bunu değiştirmez.
Komisyon, satış satırının kendi komisyon tutarından okunmalıdır. Finans ekstresindeki “Komisyon Faturası” satırları aynı komisyonun fatura düzeyindeki özetidir; ikisi toplanırsa komisyon iki kez düşülür ve katkı olduğundan düşük çıkar. Doğrulama yolu şu: satıştan komisyon çıkarıldığında satıcı hak edişine birebir ulaşılmalıdır.
N-XPlus bu hesabı nerede yapar?
N-XPlus, yüklediğiniz Trendyol ve Hepsiburada verileriyle hesabı iki adımda yapar. Kokpit’te net cirodan komisyon, kargo, ambalaj ve ölçülebilen reklam giderleri düşülerek satıştan ne kaldığı gösterilir. Bu aşamada ürün maliyeti henüz hesaba katılmaz. Ürün maliyetinizi girdiğinizde marj tablosu ve ürün paneli hesabı tamamlar.
Komisyon oranı tahmin edilmez. Önce gerçekten kesilen komisyon tutarı, bu yoksa siparişteki oran, o da yoksa katalog oranı kullanılır. Hiçbiri yoksa katkı hesabı yapılmaz.
Sık sorulanlar
Katkı marjı ile brüt kâr marjı aynı şey mi?
Değil. Brüt kâr marjı satış tutarından yalnız ürün maliyetini düşer ve pazaryerinde gerçek durumu şişirir. Örnekte 700,00 − 320,00 = 380,00 ₺ verirdi, yani %54,3. Komisyon, kargo ve ambalaj da düşüldüğünde gerçek katkı 154,00 ₺ ve marj %22,0.
Komisyon KDV dahil fiyattan mı kesiliyor?
Evet, komisyon ilan edilen fiyat üzerinden hesaplanır: örnekte 840,00 ₺ üzerinden %20 ile 168,00 ₺ kesilir. Katkı KDV hariç düzlemde ölçüldüğü için komisyonun KDV’si ayrılır ve hesaba 140,00 ₺ girer. İki tutarı karıştırmak katkıyı 28,00 ₺ yanıltır.
Stopaj katkıdan düşülür mü?
Hayır. E-ticaret stopajı KDV hariç satış tutarının %1 kadarıdır ve ürünün ekonomisiyle değil ödeme akışıyla ilgilidir. Örnekte katkı 154,00 ₺, stopaj 7,00 ₺, nakit olarak geçen tutar 147,00 ₺.
İadeler katkı marjını nasıl etkiliyor?
İade, katkı marjını iki yönden etkiler. Ciro tarafında onaylanan iadenin tutarı net cirodan düşer ve o satışın komisyonu geri gelir. Gider tarafında dönüş kargosu ödenir, ambalaj tekrar harcanır. Bu yüzden dönem katkısı, tek satış katkısının satış adediyle çarpımına eşit çıkmaz.
Sağlıklı bir katkı marjı kaç olmalı?
Bütün ürünler için geçerli tek bir eşik yoktur; yuvarlak sayılar yanıltır. Ölçüt işletmenin kendisidir: aylık sabit gideri ürünlerin bıraktığı toplam katkı karşılıyorsa marj yeterlidir. Ayda 31.500,00 ₺ katkı bırakan örnek ürün, sabit gideri 24.000,00 ₺ olan işletme için yeterli, 35.000,00 ₺ olan için değil.
Bu hesap nerede yapılamaz
Katkı marjı eksik veriyle tahmin edilmez. Dört durumda sayı üretilmemeli:
Kargo bedeli çözülemiyorsa. Kargo, firma ve desinin kesişiminden okunur. Firma seçilmemişse, desi bilinmiyorsa ya da tarifenin kapsadığı aralığın dışındaysa bedel bilinmez. Kargoyu 0 ₺ saymak katkıyı doğrudan o kadar şişirir; doğru cevap “hesaplanamaz”.
Kargo tarifesi elinizde yoksa. Trendyol’un kargo tarifesi resmî geliştirici dokümantasyonunda yer almaz ve sözleşmeye göre satıcıdan satıcıya değişir. Ölçülebilir tek dürüst kaynak kendi kargo faturanızdır: firma, desi ve gerçekten kesilen tutar.
Ürün maliyetini girmediyseniz. Ürün maliyeti olmadan katkı marjı hesaplanamaz; hesaplanabilen tek şey satıştan kalan tutardır. O tutar pozitif olsa bile kâr edildiğini göstermez.
Reklam payı ürüne bağlanamıyorsa. Çok ürünlü bir kampanyanın kırılımı yoksa harcama ürünlere pay edilemez: kalan ürünlere yıkmak onların giderini, görmezden gelmek katkıyı yüksek gösterir.
Bu hesabı elle yapmayın
N-XPlus; sipariş, iade, komisyon, kargo ve reklam verilerinizi bir araya getirip hesabı sizin için otomatik yapar ve sonuçları Kokpit · Marj tablosu · Ürün paneli üzerinde gösterir. Hesaplayamadığı bir değer varsa tahmin etmez, açıkça “hesaplanamaz” der.