Aynı ürün hangi pazaryerinde daha kârlı?
Güncellendi:
Aynı ürünün hangi pazaryerinde daha kârlı olduğu, iki mağazanın cirosu değil satış başına kalan katkısı karşılaştırılarak bulunur. Katkı her mağaza için ayrı hesaplanır, çünkü komisyon oranı, kargo tarifesi, satış fiyatı ve iade oranı birlikte değişir. Toplamda önde olan mağaza satış başına geride olabilir; bu durumda farkı yapan şey mağaza değil hacimdir ve iki soru ayrı cevaplanır.
Formül
Satış başına katkı = Net satış − Komisyon − Kargo − Ambalaj − Ürün maliyeti
Dönem katkısı = Teslim edilen satış × Satış başına katkı − İade adedi × (Kargo + Ambalaj)
Sipariş başına katkı = Dönem katkısı ÷ Toplam sipariş adedi
Karşılaştırma = Mağaza A sipariş başına katkı ↔ Mağaza B sipariş başına katkı
Hesabın iskeleti iki pazaryerinde aynıdır; ayrışan şey girdilerin değeri ve nereden okunduğudur. Beş kalem mağaza mağaza ayrı alınmalıdır:
- Komisyon oranı iki pazaryerinde farklıdır ve KDV dahil satış fiyatı üzerinden kesilir; KDV hariç düzleme geçerken 1,20’ye bölünür.
- Kargo tarifesi ayrıdır: Hepsiburada tarafında firma × desi tablosu var, Trendyol tarafında tarife sözleşmeye bağlıdır.
- Satış fiyatı çoğu zaman aynı değildir; bir mağazada düşük tutulan fiyat komisyon eşit olsa bile katkıyı düşürür.
- İade oranı mağazaya göre değişir ve simetrik değildir: iade edilen siparişte ciro ile komisyon geri döner, gidiş kargosu ile ambalaj geri gelmez. Dönüş kargosu satıcının üstündeyse o da düşülür; aşağıdaki örnek onu içermiyor.
- Reklam gideri mağazaya aittir; yalnız birinde kampanya varsa o mağazanın katkısı reklam düşülerek ölçülmelidir.
Örnek hesap: tek satış
Aşağıdaki rakamlar temsilidir, gerçek bir satıcının verisi değildir ve hesabın işleyişini göstermek için seçilmiş sayılardır. Aynı ürün, iki mağaza, KDV %20, desi 3. Hepsiburada kargosu tarifeden okundu (hepsiJET, desi 3); fiyat 399,99 ₺ eşiğinin üzerinde olduğu için barem değil desi satırı işler. Trendyol kargosu satıcının kendi kargo faturasından gelir. Her sipariş tek paket sayılmıştır; kargo paket başına bir kez düşülür.
| Kalem | Trendyol | Hepsiburada |
|---|---|---|
| Satış fiyatı (KDV dahil) | 600,00 ₺ | 570,00 ₺ |
| Net satış (KDV hariç) | 500,00 ₺ | 475,00 ₺ |
| Komisyon — %19 / %13, KDV hariç karşılığı | −95,00 ₺ | −61,75 ₺ |
| Kargo (desi 3, KDV hariç) | −96,00 ₺ | −94,00 ₺ |
| Ambalaj maliyeti | −6,00 ₺ | −6,00 ₺ |
| Ürün maliyeti (KDV hariç) | −250,00 ₺ | −250,00 ₺ |
| Satış başına katkı | 53,00 ₺ | 63,25 ₺ |
| Katkı marjı | %10,6 | %13,3 |
Trendyol’da fiyat 30,00 ₺ daha yüksek olmasına rağmen satış başına 10,25 ₺ daha az kalıyor: 6 puanlık komisyon farkı fiyat avantajının tamamını yok ediyor. Komisyon 600,00 ₺ üzerinden 114,00 ₺, Hepsiburada’da 570,00 ₺ üzerinden 74,10 ₺; KDV hariç düzlemde 95,00 ₺ ve 61,75 ₺ olarak düşülüyor.
Hepsiburada kargo tarifesi desi 0–64 aralığını 11 kargo firması için kapsıyor. Barem — 42 ₺ ve 72 ₺ tutarları, 199,99 ₺ ve 399,99 ₺ sepet eşikleri — yalnız hepsiJET ve Sürat Kargo’da uygulanıyor; diğer firmalarda desi satırı işler. Tarife 2.732 gerçek siparişle doğrulandı. Aynı doğruluk Trendyol tarafı için iddia edilemez.
Trendyol kargo tarifesi resmî geliştirici dokümantasyonunda hiç yer almıyor ve sözleşmeye göre satıcıdan satıcıya değişiyor. Ölçülebilir tek dürüst kaynak satıcının kendi kargo faturasıdır: firma × desi × gerçek tutar. Kargoyu genel bir listeden almak, iki mağazadan birinin giderini varsayıma dayandırır ve sonucu ters çevirebilir.
Toplam üstünlük ile satış başına üstünlük ayrı iki sorudur
Tek satış hesabı kazananı bulmaya yetmez: mağazalar farklı hacimlerde satıyor ve iade oranları da ayrı. Aynı temsili üründe Trendyol’da 400 sipariş ve %12 iade, Hepsiburada’da 60 sipariş ve %5 iade varsayılıyor.
| Kalem | Trendyol | Hepsiburada |
|---|---|---|
| Sipariş adedi | 400 | 60 |
| İade adedi | 48 | 3 |
| Teslim edilen satışın katkısı — 352 × 53,00 ₺ / 57 × 63,25 ₺ | 18.656,00 ₺ | 3.605,25 ₺ |
| İadenin kargo ve ambalajı — 48 × 102,00 ₺ / 3 × 100,00 ₺ | −4.896,00 ₺ | −300,00 ₺ |
| Dönem katkısı | 13.760,00 ₺ | 3.305,25 ₺ |
| Teslim edilen net ciro — 352 × 500,00 ₺ / 57 × 475,00 ₺ | 176.000,00 ₺ | 27.075,00 ₺ |
| Katkı marjı | %7,8 | %12,2 |
| Sipariş başına katkı — dönem katkısı ÷ sipariş adedi | 34,40 ₺ | 55,09 ₺ |
İki cümle de doğru ve ikisi de söylenmelidir. Toplamda Trendyol 10.454,75 ₺ daha fazla bırakıyor; ama orada 6,7 kat fazla satılıyor ve sipariş başına Hepsiburada 20,69 ₺ önde. Yalnız toplama bakan satıcı stoğunu Trendyol’a yığar. Hepsiburada’nın satış başına üstünlüğü ölçülmüş bir gerçektir, oradaki hacmin Trendyol seviyesine çıkarılabileceği ise bir varsayımdır ve bu hesaptan çıkmaz.
Açık kalem kalem ayrıştırılabilir: satış başına 10,25 ₺’lik fark, komisyonun Hepsiburada lehine 33,25 ₺, fiyatın Trendyol lehine 25,00 ₺ ve kargonun Hepsiburada lehine 2,00 ₺ katkısının toplamıdır. İade farkı bu açığı sipariş başına 20,69 ₺’ye çıkarır: iade Trendyol’da satış başına katkının 18,60 ₺’sini, Hepsiburada’da 8,16 ₺’sini götürüyor.
Hepsiburada tarafında iadeler ayrı bir iade dosyasından değil, sipariş performansı dışa aktarımından türetiliyor: o dosya net hak edişi ve kargo bedelini satır bazında taşıyor ve iade dosyasından üstün olduğu ölçüldü.
N-XPlus bu karşılaştırmayı nerede yapar
N-XPlus bu karşılaştırmayı Mağaza Performansı sekmesinde gösterir: ürünler satır, mağazalar sütundur ve her mağaza için satış adedi, iade oranı ve satış başına kalan tutar yan yana durur. Hesap her mağaza için ayrı yapılır; tek bir ortalama kullanılmaz.
Hüküm cümlesi, toplamda önde olmayı satış başına üstünlükten ayırır: bir mağaza toplamda önde ama satış başına gerideyse iki durum da birlikte belirtilir. En az üç satışı olmayan mağaza tabloda görünür ancak değerlendirmeye alınmaz; fark belirlenen eşiği geçmiyorsa kazanan ilan edilmez. Ürün maliyeti girilmemişse de zarar sonucu çıkarılmaz.
Sık sorulanlar
Ciro sıralamasıyla kârlılık sıralaması neden aynı çıkmıyor?
Ciro giderleri içermez. Örnekte Trendyol 176.000,00 ₺ net ciroda %7,8 marj bırakırken Hepsiburada 27.075,00 ₺ ciroda %12,2 bırakıyor. İki mağazayı ciroyla sıralamak, giderleri eşit varsaymak demektir.
Bir mağazada fiyatım daha düşük; karşılaştırmayı bozar mı?
Bozmaz, sonucun bir parçasıdır ama fiyat farkı ayrıca yazılmalıdır. Örnekte Trendyol fiyatı 30,00 ₺ yüksek olduğu hâlde satış başına 10,25 ₺ daha az bırakıyor; fiyatı eşitlemek de o mağazayı öne geçirmezdi, çünkü açığı komisyon oranı üretiyor.
Kârlı mağazaya hacmi kaydırsam aynı marjı korur muyum?
Bu hesap o soruyu cevaplamaz. Ölçülen şey şudur: Hepsiburada’da her sipariş 20,69 ₺ daha fazla bırakıyor. Kaydırılan hacmin aynı fiyatla ve aynı iade oranıyla satılacağı ise bir varsayımdır.
Aynı ürünün iki mağazadaki satırlarını nasıl eşleştiririm?
Barkod üzerinden; barkod yoksa sırasıyla GTIN, stok kodu, model kodu ve marka + ürün adı denenir. Eşleşmeyen ürün iki ayrı ürün gibi görünür ve karşılaştırma hiç oluşmaz; yanlış eşleşende çıkan fark ise üründen değil eşleştirme hatasından gelir.
Bu karşılaştırma nerede yapılamaz
Aşağıdaki durumlarda iki mağaza karşılaştırılamaz ve eksik taraf için tahmini bir değer kullanılmaz:
- Bir mağazada satış sayısı azsa birim kâr sağlıklı bir karşılaştırma vermez; üç satıştan oluşan ortalama, tek bir yanlış kargo satırından bile ciddi biçimde etkilenebilir.
- Kargo bedeli iki tarafta farklı yöntemle bulunuyorsa fark kargodan mı yöntemden mi doğdu ayırt edilemez.
- Dönemler aynı değilse sonuç anlamsızdır: bir mağazanın verisi üç gün, diğerinin on iki gün geriden geliyorsa iki farklı zaman dilimi karşılaştırılır.
- Ürün maliyeti girilmemişse hangi mağazanın kâr ettiği söylenemez; alış bedeli düşülmemiş bir tutarla zarar da kâr da iddia edilmez.
Eksik kalem için 0 ₺ yazmak ya da “yaklaşık şu kadar” demek karşılaştırmayı geçersiz kılar. Kazanan ilan etmek yerine eksik girdi adıyla söylenmelidir.
Bu hesabı elle yapmayın
N-XPlus; sipariş, iade, komisyon, kargo ve reklam verilerinizi bir araya getirip hesabı sizin için otomatik yapar ve sonuçları Mağaza Performansı sekmesi üzerinde gösterir. Hesaplayamadığı bir değer varsa tahmin etmez, açıkça “hesaplanamaz” der.